Scandinavië Instituut

Zweden

Foto: Göteborg

Algemene info

Oppervlakte: 450.295 km2 
Hoofdstad: Stockholm 
Bevolking: 9,9 miljoen (2016) 
Officiële voertaal: Zweeds 
Munteenheid: Zweedse Kroon (SEK) 
Nationale feestdag: 6 juni (Sveriges nationaldag) 
Tijdzone: GMT +1 
Landsgrenzen: Finland (545 km), Noorwegen (1.666 km)

Vlag

links

Wil je verder lezen en kijken over Noorwegen? Dan hebben we hebben de volgende tips: 

Waarom wij als een blok voor Zweedse trends vallen




Korte geschiedenis

Zweden was een militaire grootmacht in de 17e eeuw. In die periode, alswel in de 18e eeuw, had Zweden een enorme welvaart en macht. Het land was qua omvang groter dan nu en had landsdelen in Finland, Duitsland en de Baltische republieken in bezit die dor de tijd heen werden verloren aan tsaristisch Rusland. Tussen 1814-1905 bestond er een personele unie tussen Zweden en Noorwegen.

Sinds 1814 voert Zweden een strikte neutraliteitspolitiek en dat leidde ertoe dat het land al meer dan twee decennia geen oorlog gekend heeft. Zweden bleef buiten de Eerste en Tweede Wereldoorlog door deze gevoerde neutraliteitspolitiek. Wel leverde Zweden in de Tweede Wereldoorlog ijzererts aan de Duitsers.

Na 1945 wist Zweden een moderne welvaartstaat op te bouwen en wisten Zweedse bedrijven de wereldtop te bereiken. Het land staat bekend om hoogwaardige sociale zekerheid, strenge milieuwetgeving, goed onderwijs en gendergelijkheid. Het land heeft ongeveer 9,9 miljoen inwoners waarvan 78% Luthers is (2014) en kent Zweeds als officiële voertaal. Erkende minderheidstalen zijn het Fins, Meänkieli, Samisch, Romani en Jiddisch. Het land heeft de Zweedse Kroon als munteenheid behouden nadat het invoeren van de Euro in een referendum in 2003 werd afgewezen door de Zweden.

Onderwijs, cultuur en sport

Net als het onderwijs in de andere Scandinavische landen, is ook het Zweedse onderwijs van hoge kwaliteit. Dat blijkt onder meer uit de World University Rankings die jaarlijks worden gepubliceerd. Het Karolinska Institute staat op plaats 28 van de wereld (in Europa op plaats 8). Ook de Universiteit van Uppsala en de Lund Universiteit halen de internationale top-100: plaats 93 en plaats 96 in 2017. Andere Zweedse universiteiten die de Europese top-100 hebben gehaald zijn de Stockholm University, het KTH Royal Institute of Technology en de University of Gothenburg. 

Cultuur 
De meeste Nobelprijzen worden in Zweden uitgereikt en zijn vernoemd naar de Zweedse uitvinder Alfred Nobel. Zweden zelf kreeg 7 keer de Nobelprijs voor de Literatuur. De auteur dr. Selma Lagerlöf (1858-1940) ontving in 1909 als eerste vrouwelijke schrijver de Nobelprijs voor haar werk. Ze schreef onder meer de avonturen van Nils Holgerson. Een andere bekende schrijfster is Astrid Lindgren (1907-2002). Zij schreef vele werken waaronder die van Pippi Langkous. Na haar dood is er een museum opgericht in Stockholm. Bekende filmaker Ingmar Bergman (1918-2007) produceerde diverse films. Andere winnaars waren Verner von Heidenstam (1916), Erik Axel Karlfeldt (1931), Pär Lagerkvist (1951), Nelly Sachs (1966), Eyvind Johnson en Harry Martinson (1974) en Tomas Tranströmer (2011). 

In de jaren ’70 kwam ABBA op en groeide uit tot een weredberoemde band. Zij wonnen met het lied ‘Waterloo’ voor Zweden in 1974 het Eurovisiesongfestival. Dat was de eerste keer dat Zweden het Eurovisiesongfestival won. Daarna volgden overwinningen in 1984, 1991, 1999, 2012 en voor de laatste keer in 2015 met het nummer ‘Heroes’, gezongen door Måns Zelmerlöw.

Sport
Net als in Finland is ook in Zweden de sport floorball populair. Andere sporten die veel beoefent worden zijn het voetbal, skiën en langlaufen, zeilen en ijshockey. Zowel bij de dames als bij de heren werden er door de loop van de tijd heen diverse Olympische medailles veroverd. Vanuit de skisport zijn Ingmar Stenmark (2x goud in Lake Placid), Anja Pärson (6 Olympische plakken) en Pernilla Wiberg (2x goud in Albertville en Lillehammer) medaillewinnaars geweest. 

Bekendste tennisser is wellicht Bjorn Borg die onder meer 11 grand slamtitels pakte. Bij het lange baanschaatsen was Tomas Gustafson lange tijd oppermachtig. Hij won 3 keer goud en 1 keer zilver tijdens de Olympische Spelen van 1984 en 1988. Verder werd hij 3 keer Wereldkampioen Allround en 2 keer Europees Kampioen Allround. 

Ook het voetbal neemt een prominente plek in voor de Zweden. Het land organiseerde het EK Voetbal in 1992 en haalde de halve finales tijdens dat toernooi. Tijdens WK’s won Zweden zilver in 1958 en brons in 1950 en 1994. De vrouwen pakten de Europe voetbaltitel in 1984. De nationale voetbalcompetitie heet Allsvenskan waarin 16 teams uitkomen. AIK Solna heeft met 54.000 zitplaatsen het grootste het stadion. IFK Göteborg won tweemaal de UEFA Cup (in 1982 en 1987) en behaalde na Malmö FF de meeste landstitels. Malmö FF wist in 1979 de finale van de UEFA Champions League te bereiken. Bekende voetballers zijn Zlatan Ibrahimovic, Henrik Larsson, Anders Svensson, Andreas Isaksson en Kennet Andersson.

ABBA

Winnaar songfestival 1974

Zlatan Ibrahimović

De inmiddels legendarische voetballer

floorball

Een populaire sport in Zweden

Economie, toerisme en werkgelegenheid

Zweden heeft door de jaren heen een benijdenswaardige levensstandaard weten te bereiken via een combinatie van vrijemarkteconomie en een grote sociale welvaartsstaat. Het welvaartssysteem zou mogelijk onder druk kunnen komen te staan zodra Zweden actiever deelneemt aan de Europese Economische en Monetaire Unie. Het Bruto Binnenlands Product (BBP) van Zweden omvat volgens het CIA Factbook in 2016 $498,1 miljard.

Belangrijke handelspartners voor Zweden zijn de Scandinavische landen, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, China en de Benelux. Het land importeerde in 2016 voor $134,9 miljard en exporteerde voor $147,3 miljard.

Toerisme
Wie naar Zweden op vakantie wil treft een prachtige natuur aan in het enorme land. Met 29 nationale parken is er een hoop natuurschoon aanwezig. In de natuur kan men wandelen, fietsen, skiën of langlaufen en kamperen. En tijdens deze activiteiten kunnen er volop dieren in het wild worden gespot. Indrukwekkend is ook het grote eiland Gotland, gelegen zo’n 90 kilometer ten oosten van Zweden. De stadsmuren van Visby laten zien hoe (militair) strategisch dit eiland gelegen was en nog steeds is. De Hanzestad Visby zelf is eveneens de moeite waard om te bezoeken.

Zweden is bereikbaar met auto, bus, trein boot en vliegtuig. De internationale luchthaven van Zweden is Stockholm Arlanda Airport en ontving in 2016 24,7 miljoen passagiers. De luchthaven ligt vlakbij de plaats Märsta, en daarmee zo’n 40 kilometer buiten Stockholm en Uppsala. Reizigers kunnen gemakkelijk met de Arlanda Express naar het centraal station van Stockholm gaan. De tweede luchthaven van Stockholm is Bromma. Arlanda is de thuisbasis voor de nationale luchtvaartmaatschappij SAS Scandinavian Airlines en NextJet (binnenlandse en regionale vluchten). Beide hebben hun hoofdkantoor in de regio Stockholm: SAS in Solna en NextJet in Frösundavik.

Het land heeft een rijke cultuur aan kerken en kathedralen. Zo is er de Lund kathedraal uit 1080, de Skara kathedraal uit 13e eeuw, de Uppsala kathedraal uit de 15e eeuw en de Kalmar kathedraal uit 1658.

Mensen die overwegen om een stedentrip naar Stockholm te maken hebben ook voldoende te doen. In de hoofdstad van het land kan men een bezoek brengen aan de vele aanwezige musea zoals het Vasamuseum, Moderna Museet of het openluchtmuseum Skansen. Liefhebbers van opera en theater kunnen terecht in het Drottningholm Hoftheater uit de 18e eeuw, of de Koninklijke Zweedse Opera (Operan) waarvan de bouw voltooid werd in 1897. Ook het Koninklijk Paleis (Kungliga Slottet) is een bezoek waard. Of het kerkhof Skogskyrkogården. De laatste kwam in 1994 op de UNESCO Werelderfgoedlijst terecht.

Andere highlights zijn onder meer de gedecoreerde boerderijen van Hälsingland, Agrarisch landschap van Zuid-Öland, Gammelstad (nabij Luleå) en de rotstekeningen van Tanum.

Werkgelegenheid
De sectoren die vooral voor werkgelegenheid zorgen zijn de dienstverlening, industrie en de landbouwsector. De werkloosheid daalde tussen 2015 en 2016 met 0,5% van 7,4% naar 6,9%.