Scandinavië Instituut

Spitsbergen

Algemene info

Oppervlakte: 62.045 km2  
Hoofdstad: Longyearbyen (2.200 inwoners) 
Bevolking: 2.700 (2016) 
Officiële voertaal: Noors 
Munteenheid: Noorse Kroon (ISK) Nationale feestdag: 17 mei 
Tijdzone: GMT +1 
Landsgrenzen: --

Vlag

links

Wil je verder lezen en kijken over Spitsbergen? Dan hebben we hebben de volgende tips:

Korte geschiedenis

Noorse historici claimen dat de ontdekking van Spitsbergen door Vikingen zou zijn gedaan rond het jaar 1194. Of dat klopt is erg moeilijk te achterhalen, omdat de Antarctische gebieden in de geschiedenis nogal eens werden verward (Spitsbergen, Jan Mayen, Faeröer, Groenland).

Duidelijk is wel dat in 1596 de Nederlandse zeevaarders en ontdekkingsreizigers Willem Barentsz en Jacob van Heemskerk voet aan wal zette op Spitsbergen. Barentz en Van Heemskerk zochten de noordoost passage om naar China te kunnen varen. De zeevaarders spotten als eerste Bjørnøya, het meest zuidelijk gelegen eiland van de archipel in juni 1596.

Vanaf 1604 werd Spitsbergen, zoals Barentsz en Van Heemskerk de eilandengroep noemden, een oord voor de walvisjacht. Engelse en Nederlandse zeevaarders waren zeer actief en bouwden nederzettingen op Spitsbergen, waarvan Smeerenburg de meest bekende was. Smeerenburg werd gebouwd door Nederlanders en Denen in 1619. De nederzetting werd gebouwd in het noordoosten van Spitsbergen op het eiland Amsterdamøya, tegen de Smeerenburgfjorden. Toen de Denen in 1625 werden gesommeerd Smeerenburg te verlaten werd de plek verder uitgebouwd door de Noordsche Compagnie -een Nederlandse kartel voor de walvisjacht- en hadden in ieder geval Hoorn, Enkhuizen, Delft, Middelburg, Vlissingen, Amsterdam en Rotterdam hun eigen traankokerijen, woningen, pakhuizen en smederijen. Naar alle waarschijnlijkheid hadden ook Veere en De Zaanstreek eigen voorzieningen. Toen de walvispopulatie in het tweede deel van de 17e eeuw dermate was uitgedund verloor de zeevaart z’n interesse in het gebied. Smeerenburg werd in 1657 verlaten door de Nederlanders.

In de 18e eeuw was Spitsbergen het terrein van pelsjagers. Vaak waren dit eenlingen die op jacht gingen naar dieren voor hun vacht en tanden. Aan het eind van de 19e eeuw groeide de interesse van geografen en geologen in het gebied. Door de aanwezigheid van mineralen groeide de interesse verder. Effectief bestuur werd daardoor noodzakelijker. In 1920 werd dit geformaliseerd door het Spitsbergenverdrag, een voortvloeisel uit de Vrede van Versailles. Sindsdien is Spitsbergen onderdeel van het Koninkrijk Noorwegen.