Scandinavië Instituut

Jan Mayen

Foto: Beerenberg

Algemene info

Hoofdstad: Olonkinbyen (in het Noors: Olonkinstad) 
Bevolking: 18 (2016) 
Officiële voertaal: Noors 
Munteenheid: Noorse Kroon (ISK) Nationale feestdag: 17 mei 
Tijdzone: GMT +0 
Landsgrenzen: --

Vlag

links

Wil je verder lezen en kijken over Jan Mayen? Dan hebben we hebben de volgende tips:

Korte geschiedenis

De geschiedenis van Jan Mayen gaat ver terug. Het is niet geheel duidelijk wanneer de eerste ontdekkingen van het eiland gedaan zijn en door wie. Zo zou de Ierse monnik Brandaan in het jaar 835 het eiland voor het eerst hebben aangedaan en Brandaan zou naar eigen zeggen de ingang van de hel hebben gevonden. Ook de Vikingen zouden het eiland hebben ontdekt, maar door de overleving is niet duidelijk geworden of en hoe dit het geval is. 

De eerste ontdekking van het eiland die ook bevestigd is, dateert uit juli 1614. Toen deed de Nederlandse Oost-Indische Compagnie een walvisvaart naar dit noordelijke gebied en deed de Nederlandse kapitein, ontdekkingsreiziger en zeevaarder Jan Jacobszoon May van Schellinkhout het eiland aan. Zijn cartograaf Joris Carolus legde het vast. Ook de Nederlandse zeevaarder Jacob de Gouwenaer deed het eiland aan. Eerder was er al een Nederlander aan land gekomen, dat was de uit Delft afkomstige Jan Jansz Kerckhoff. In 1620 dook Jan Mayen op in een van de kaarten die de zeer bekende cartograaf Willem Jansz Bleau had gemaakt. 

Tussen 1615 en 1638 was Jan Mayen een Nederlandse nederzetting en werd gebruikt voor de walvisjacht. In 1633 werden er 25 walvissen gevangen. Om plunderingen, vernielingen diefstal tegen te gaan werd aan kapitein Outger Jacobsz. van Grootebroek en zes anderen gevraagd het eiland in de winter te verdedigen. Door de erbarmelijke winterse omstandigheden, voedseltekort en andere ontberingen kwamen alle zeven mannen om. De Nederlandse regering heeft in 1930 een gedenksteen geplaatst om ter nagedachtenis van dit drama.  

Tijdens het pooljaar 1882-1883 vestigde een expeditie vanuit Oostenrijk-Hongarije zich een jaar lang op het eiland. De kaart die men maakte naar aanleiding van de expeditie werd tot in de late jaren ’50 van de vorige eeuw gebruikt. Noorse bemoeienis met Jan Mayen kwam toen het eiland onder toezicht werd gesteld door de Volkenbond aan Noorwegen in 1920, waarna in 1921 een meteorologisch station werd geplaatst. Vanaf 1922 vestigde het Noorse meteorologisch instituut op Jan Mayen en annexeerde daarmee de facto het eiland. In 1930 werd het vulkanische eiland Jan Mayen officieel onderdeel van het Koninkrijk Noorwegen. 

Natuur op het eiland

In 2010 werd Jan Mayen formeel een natuurreservaat onder Noors bestuur. Onderzoekers richten zich niet alleen op de weersomstandigheden en de voorspellingen daarop, maar ook op de ontwikkeling van de natuur: de oceaan en het dierlijk leven. 

Beerenberg 
De enige actieve vulkaan in Noorwegen is de Beerenberg vulkaan (zie foto) op Jan Mayen. De vulkaan is 2.277 meter hoog en is ’s werelds meest noordelijk gelegen actieve vulkaan. In 1985 was er voor de laatste keer een uitbarsting. Op de hellingen van de vulkaan liggen twee gletsjers. De vulkaan dankt zijn naam vermoedelijk aan Nederlandse walvisvaarders die beren signaleerden rond de vulkaan.