Scandinavië Instituut

Denemarken

Foto: Kopenhagen

Algemene info

Oppervlakte: 43.094 km2
Hoofdstad: Kopenhagen (in het Deens: København)
Bevolking: 5,7 miljoen (2016)
Officiële voertaal: Deens, Faeröers, Groenlands
Munteenheid: Deense Kroon (DKK)
Nationale feestdag: 5 juni
Tijdzone: GMT +1
Landsgrenzen: Duitsland (140 km)

Vlag

links

Wil je verder lezen en kijken over Denemarken? Dan hebben we hebben de volgende tips: 



Korte geschiedenis

Denemarken was een grootmacht in de periode van de Vikingen, tussen de 9e en 11 eeuw. In 1397 kwam onder leiding van koningin Margaretha I van Denemarken de Unie van Kalmar tot stand. Deze Unie omvatte naast Denemarken ook Zweden, Groenland, de Faeröer, IJsland, de Orkney-eilanden, de Shetlandeilanden, Schleswig-Holstein en een deel van Finland. Het gehele gebied was verenigd onder het Deense koningshuis. 

Toen Zweden en Finland de Unie verlieten in 1520 viel het imperium uit elkaar. Noorwegen verliet de Unie officieel in 1814 als gevolg van de toekenning van Noorwegen aan Zweden. In 1918 kwam IJsland in een personele unie met Denemarken. 

Hoewel Denemarken tijdens de Eerste Wereldoorlog neutraal was, werd het land in de Tweede Wereldoorlog al snel bezet door Nazi-Duitsland. IJsland, dat sinds lange tijd deel uitmaakte van het Deense koninkrijk, riep tijdens de Tweede Wereldoorlog, in 1944, de onafhankelijkheid uit. 

Denemarken was mede oprichter van de NAVO in 1949 en werd in 1973 lid van de Europese Unie (gezamenlijk met Groenland). Het land heeft echter afgezien van invoering van de Euro, waardoor de Deense kroon nog steeds het wettig betaalmiddel is.

Onderwijs, cultuur en sport

In Denemarken is het onderwijs, net als in de andere noordse landen, hoog aangeschreven. Het land scoort hoog op de Education Index van de UNDP, maar ook in de World University Rankings. In 2017 haalde de Aalborg University plaats 38 van beste universiteiten in Europa (ter wereld was dit plaats 98). Andere Deense universiteiten die een noemenswaardige score behaalden zijn Universiteit van Kopenhagen (50/120), Technische Universiteit van Denemarken (84/176), Aalborg University, Copenhagen Business School, University of Southern Denmark en de Roskilde University.

Cultuur
De eerste helft van de 19e eeuw was ‘de Gouden Eeuw’ voor Denemarken. In deze periode kreeg het neoclassicisme en de romantiek sterke voet aan de grond. Diverse personen werden (en zijn nog steeds) wereldberoemd. Denk aan Søren Kierkegaard (1813-1855) die zichzelf vooral als religieus dichter zag. Kierkegaard legde zich toe op de christelijke filosofie en kan worden gezien als een van de grondleggers van het existentialisme. Zijn doorbraak was in de periode 1842-1846. Søren Kierkegaard overleed in 1855 na een kort ziekbed. Ook zeer bekend werd de Deense schrijver Hans Christian Andersen (1805-1875) die wereldberoemd geworden is met de sprookjes voor kinderen. Andersen overleed in 1875 en liet een enorm genre achter bestaande uit sprookjes, autobiografieën, muziekstukken en drama’s. In Odense, waar Anderen werd geboren, is een museum over zijn leven.

Er zijn verschillende Denen die de Nobelprijs hebben gewonnen. De Nobelprijs voor de Literatuur werd toegekend aan: Karl Adloph Gjellerup en Henrik Pontoppidan (1917), Johannes Vilhelm Jensen (1944).

Het Eurovisiesongfestival werd driemaal door Denemarken gewonnen, namelijk in 1963, 2000 en 2013.

Sport
Belangrijke sportprestaties werden geleverd door het Deense voetbalelftal toen ze de Europese titel veroverden in 1992 en de Confederations Cup in 1995. Bij het WK 1998 werden de kwartfinales bereikt. Denen die uitkwamen in de Nederlandse competitie waren onder meer Jan Heintze, de gebroeders Laudrup, Jon Dahl Tomasson en de in Groenland geboren Jesper Grønkjær. Wielrenner Bjarne Riis won de Tour de France in 1996 en tennisster Carolina Wozniacki stond 65 weken op nummer 1 van de wereldranglijst bij de dames.

Verdere prestaties werden geleverd bij het handbal en badminton. Zo won de herenploeg van Denemarken Olympisch goud tijdens de Spelen van 2016 in Rio de Janeiro en pakten Victor Axelsen brons en Christinna Pedersen en Camilla Rytter Juhl zilver bij de vrouwendubbel badminton. Bij de Winterspelen van 2014 in Sochi werden zowel de Deense dames als heren 6e bij het curling en kregen daarmee een Olympisch diploma.