Scandinavië Instituut

Presidentsverkiezingen in Finland: een unieke editie

Presidentsverkiezingen in Finland: een unieke editie

Begin dit jaar waren er presidentsverkiezingen in Finland. Voor de eerste keer werd er een president direct in de eerste stemronde gekozen. Een unicum, al moet er wel bij gezegd worden dat het systeem van twee verkiezingsrondes pas in 1994 is ingevoerd. Zittend president Sauli Niinistö wist met 62,7% van de stemmen de overige kandidaten mijlenver achter zich te laten.

De 69-jarige jurist leek zelf verrast te zijn door de enorme steun die hij tijdens deze verkiezingen kreeg. Aan de pers liet hij weten dat hij wilde nadenken over de vraag of hij deze enorme steun wel waard was en hoe hij hieraan invulling wil geven.

Het nieuws dat Niinistö werd herkozen kwam summier in de Nederlandse media. Terwijl ons land een belangrijke handelspartner is voor Finland. Het land exporteert jaarlijks voor 3.7 miljard USD naar Nederland. Interessant is dan ook om eens in te zoomen op deze verkiezingen en de vraag waar de enorme populariteit van Niinistö vandaan komt nader te bestuderen.

De eerste termijn
De jurist Sauli Niinistö werd in 1948 geboren in Salo en belandde in 1972 in de politiek als gemeenteraadslid. Dat zou hij uiteindelijk tot 1992 blijven. Vijf jaar eerder had hij de stap naar het nationaal parlement al gemaakt. Achtereenvolgens bekleedde hij vele politieke functies: partijvoorzitter van de Nationale Coalitie partij, minister van Justitie en minister van Financiën, parlementsvoorzitter en erevoorzitter van de Europese Volkspartij. Hij verwierf bekendheid bij het Finse publiek tijdens zijn ministerschappen, toen Finland lid van de Europese Unie werd en de Euro invoerde.

In 2012 begon zijn eerste termijn als president. En net als zijn voorgangers had Niinistö uitstekend oog voor de relaties met Oosterbuur Rusland. President Poetin werd diverse malen uitgenodigd voor gesprekken. Tegelijkertijd gaf de president een duidelijk signaal af door het Finse leger oefeningen te laten doen aan de oostgrens. Als opperbevelhebber van het leger bleek dit een verstandige zet te zijn om de relatie met de Russen stabiel te houden. Toen de Europese Unie sancties uitvaardigde -met instemming van Finland- tegen Rusland vanwege het conflict in Oost-Oekraïne wist Niinistö op uiterst diplomatieke wijze om te gaan met de reacties van de Russiche minister Lavrov. Het toont dat Niinistö met een bescheiden en degelijke houding diplomatie op het hoogste niveau weet te bedrijven en resultaten weet te boeken.

Niinistö ontmoette de Iraanse leider Khamanei en leidde de Noordse delegatie tijdens de US-Nordic Summit in Washington. Recent ontmoette hij de Chinese president Xi Jinping en sprak zich daarbij uit voor het zogenoemde ‘een-China-beleid’. Hoe dit geduid moet worden is vrij raadselachtig, maar dat zou ook de diplomatieke vaardigheden van de president kunnen kenmerken.

Campagne
Waar Niinistö in 2012, toen hij Tarja Halonen opvolgde, de kandidaat was vanuit de Nationale Coalitiepartij, had hij nu aangegeven als onafhankelijke kandidaat te willen meedoen. Om dat te kunnen doen had de jurist 20.000 handtekeningen nodig van Finnen die zijn kandidatuur ondersteunden. Bij de Finse Kiesraad leverde Niinistö er vervolgens 156.000 in, waarmee hij dus ruimschoots aan de eisen voldeed.

Per trein voerde Niinistö actief campagne in het land van de duizend meren. Wie de exit polls heeft gevolgd in de afgelopen weken zag dat Niinistö op eenzame hoogte stond. Oud-minister en presidentskandidaat namens de Groenen, Pekka Haavisto (59), wist nog het dichtstbij te komen met 12,4% van de stemmen. Voor hem was het een dejavu, want ook in 2012 legde Haavisto het af tegen Niinistö. Toen wist Haavisto, die tweemaal minister is geweest en sinds 2007 in het parlement zetelt, in de eerste ronde 18,8% van de stemmen binnen te slepen. Niinistö haalde tijdens die verkiezingen 36,8% van de stemmen in de eerste ronde. In de tweede ronde was het dan ook geen verrassing dat Niinisto opnieuw won: 62,6% versus 37,4%. Een opsteker voor Haavisto is dat hij in deze verkiezingsronde veel jongeren aan zich wist te binden. Sommige politicologen zien deze kandidatuur van Haavisto als opwarmer voor de verkiezingen in 2024. Dan mag Niinistö niet meer deelnemen en zijn de jongeren nog steeds jong in veel gevallen. En tsja, ook voor Haavisto zal gelden: driemaal is scheepsrecht.

Hoe verder?
De herverkiezing van Niinistö laat mijns inziens goed zien dat de Finnen kiezen voor politieke stabiliteit. Het kunnen handhaven van de stabiliteit heeft Niinistö vooral goed tot uiting weten te brengen in de Ruslandpolitiek. En daarvoor heeft de Finse kiezer hem beloond. Tegelijkertijd wist Niinistö de NAVO te vriend te houden. Het laveren tussen zulke uiteenlopende belangen is een ware kunst die Sauli Niinistö goed begrijpt én kan toepassen.

De diplomatieke lijn die hij in de afgelopen jaren heeft gevoerd zal hij voortzetten. Dat is warm aanbevolen, al was het maar omdat Finland in 2019 voorzitter is van de Europese Unie. Hoewel minister-president Sipilä daarvoor in the lead is, zal ook Niinistö een rol vervullen tijdens het voorzitterschap.

Geef een reactie